ผู้เขียน: กลุ่มฐานข้อมูลกลางด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม

               สภาพอากาศสุดขั้วไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป ทั้งคลื่นความร้อนที่รุนแรงขึ้นและภัยธรรมชาติที่คาดเดาได้ยาก 🌡️⛈️ วันนี้ กรมลดโลกร้อน ชวนทุกคนมาอัปเกรด 4 ทักษะสำคัญเพื่อการ “ปรับตัว” และอยู่รอดอย่างปลอดภัยในยุคโลกเดือด 
               การเตรียมพร้อมตั้งแต่วันนี้ คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดสำหรับคุณและครอบครัว 🛡️💚

“ประเทศไทยเติบโตอย่างยั่งยืนด้วยเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและมีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชน”

               📢 ป่าชุมชนชายเลนเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีคุณค่าและมีบทบาทสำคัญต่อระบบนิเวศชายฝั่งของประเทศไทยอย่างยิ่ง ทั้งในด้านการเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์นานาชนิด รวมถึงช่วยรักษาสมดุลของระบบนิเวศชายฝั่งให้คงความอุดมสมบูรณ์ นอกจากนี้ ป่าชายเลนยังมีบทบาทในการช่วยป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง ลดความรุนแรงของคลื่นลม และเป็นแนวป้องกันภัยธรรมชาติจากทะเลได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังสามารถดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุของภาวะโลกร้อน ช่วยบรรเทาผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
               ป่าชุมชนชายเลนยังมีความสำคัญในมิติทางเศรษฐกิจและสังคม โดยเป็นแหล่งสร้างรายได้และความมั่นคงทางอาหารให้กับชุมชนชายฝั่ง ผ่านการทำประมงพื้นบ้าน และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอย่างยั่งยืน ซึ่งการบริหารจัดการป่าชายเลนในรูปแบบ “ป่าชุมชน” นั้น เน้นให้ประชาชนในพื้นที่มีส่วนร่วมในการดูแล อนุรักษ์ และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอย่างสมดุล เพื่อให้เกิดความยั่งยืนทั้งด้านสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน
               การกำหนดให้วันที่ 12 เมษายน เป็นวันป่าชุมชนชายเลนไทย มีเป้าหมายเพื่อสร้างความตระหนักรู้ให้กับประชาชนถึงความสำคัญของป่าชายเลน และส่งเสริมให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และดูแลทรัพยากรธรรมชาติให้คงอยู่อย่างยั่งยืน
               🌱 เนื่องในโอกาสวันป่าชุมชนชายเลนไทย ขอเชิญชวนทุกภาคส่วนร่วมกันเห็นคุณค่าและมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์จากป่าชายเลนอย่างรู้คุณค่า เพื่อรักษาความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ และส่งต่อระบบนิเวศที่สมบูรณ์ให้กับคนรุ่นต่อไปอย่างยั่งยืน

“ประเทศไทยเติบโตอย่างยั่งยืนด้วยเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและมีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชน”

แหล่งที่มา :
– 12 เมษายน วันป่าชุมชนชายเลนไทย “ชุมชนเข้มแข็ง ป่าชายเลนยั่งยืน”., TEI : Thailand Environment Institute.
– 12 เมษายน “วันป่าชุมชนชายเลนไทย”., กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
– 12 เมษายน วันป่าชุมชนชายเลนไทย (Thai Mangrove Community Forests Day)., กองทัพภาคที่ 2

               “การเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรม” หรือ Just Transition เป็นหนึ่งในหลักการสำคัญที่ได้รับการกล่าวถึงภายใต้ความตกลงปารีส (Paris Agreement) โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญในการดำเนินงานด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศควบคู่กับการคำนึงถึงการเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรม และการสร้างงานที่มีคุณค่าและมีคุณภาพ สอดคล้องกับบริบทการพัฒนาของแต่ละประเทศ ซึ่งแนวคิด Just Transition มีจุดเริ่มต้นตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1970 จากการเคลื่อนไหวของภาคแรงงานที่ต้องการให้การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมเกิดขึ้นโดยไม่สร้างภาระหรือความเหลื่อมล้ำให้กับแรงงานและชุมชน ต่อมา แนวคิดดังกล่าวได้รับการนำมาปรับใช้ในบริบทของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทั้งมิติทางสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม ซึ่งภาคีประเทศต่าง ๆ มุ่งเน้นการดำเนินมาตรการลดก๊าซเรือนกระจกและบรรลุเป้าหมาย Net Zero Emissions โดยการเปลี่ยนผ่านดังกล่าวส่งผลกระทบต่อกลุ่มคนและภาคส่วนต่าง ๆ แตกต่างกัน ตัวอย่างเช่น การลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลอาจส่งผลต่อแรงงานและผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมดั้งเดิม ขณะที่ภาคพลังงานหมุนเวียนและเทคโนโลยีสะอาดอาจได้รับโอกาสใหม่ทางเศรษฐกิจ ในขณะเดียวกัน ประชาชนกลุ่มเปราะบางหรือผู้มีรายได้น้อยอาจเผชิญข้อจำกัดในการเข้าถึงเทคโนโลยีหรือพลังงานทางเลือกที่มีต้นทุนสูงกว่า หากไม่มีมาตรการรองรับที่เหมาะสม การนำหลักการ Just Transition มาปรับใช้จึงช่วยให้การขับเคลื่อนมาตรการการลดก๊าซเรือนกระจกและการเปลี่ยนผ่านไปสู่สังคมคาร์บอนต่ำเกิดขึ้นอย่างยั่งยืน โดยเปิดมุมมองการดำเนินงานในด้านการทำงานสีเขียว (Green Job) การคำนึงถึงสิทธิมนุษยชน ความเป็นธรรมทางสังคม และการไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง การลดผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้น และส่งเสริมให้ทุกภาคส่วนสามารถมีส่วนร่วมและได้รับประโยชน์จากการเปลี่ยนผ่านอย่างเหมาะสม ซึ่งจะนำไปสู่ประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศในระยะยาว
               อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาล่าสุดของกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) ในปี 2025 พบว่า ประเทศส่วนใหญ่ยังมีการกล่าวถึงแนวคิด Just Transition ในแผนการมีส่วนร่วมที่ประเทศกำหนด (NDC) และยุทธศาสตร์การพัฒนาระยะยาวแบบปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำ (LT-LEDS) ค่อนข้างจำกัด และยังขาดรายละเอียดเชิงปฏิบัติในการนำหลักการดังกล่าวไปใช้ในภาคส่วนสำคัญ รวมถึงการเสริมสร้างความหลากหลายทางเศรษฐกิจและภูมิคุ้มกันทางสังคม สำหรับประเทศไทย การเพิ่มมุมมองด้าน Just Transition ในการกำหนดนโยบายและแผนด้านการลดก๊าซเรือนกระจก จะช่วยสนับสนุนการมุ่งสู่เป้าหมาย Net Zero Emissions ให้เกิดขึ้นอย่างสมดุลและยั่งยืน โดย NDC 3.0 ประเทศไทยได้ประเมินผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมผ่านระบบการประเมินที่คำนึงถึงการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำที่เป็นธรรม โดยมีเป้าหมายเพื่อลดผลกระทบด้านลบ พร้อมเพิ่มโอกาสในการเติบโตอย่างยั่งยืน การสร้างงานสีเขียว และความครอบคลุมทางสังคม ซึ่งจะช่วยให้การเปลี่ยนผ่านด้านสภาพภูมิอากาศเป็นการเปลี่ยนผ่านที่ทุกคนสามารถก้าวไปข้างหน้าร่วมกันได้

“ประเทศไทยเติบโตอย่างยั่งยืนด้วยเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและมีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชน”

แหล่งที่มา :
– UNFCCC
– UNFCCC – Katowice Committee of Experts on the Impacts of the Implementation of Response Measures (KCI)
– The London School of Economics and Political Science (LSE)

“ราคาคาร์บอน” คือเครื่องมือที่ทำให้การทำลายสิ่งแวดล้อมมีต้นทุน เพื่อเปลี่ยนจาก “การปล่อยมลพิษ” มาเป็น “การรักษ์โลก” แทน 🌱
          📌 Cap-and-Trade (ETS): เหมือน “โควตาคาร์บอน” ใครประหยัดเก่งจนเหลือสิทธิ เอาไปขายเป็นเงินได้! เน้นคุมปริมาณการปล่อยไม่ให้เกินเกณฑ์
         📌 Carbon Tax: เหมือน “ภาษีสิ่งแวดล้อม” จ่ายตามจริงตามจำนวนที่ปล่อย วางแผนง่าย และชัดเจน
ประเทศไทยเรากำลังขยับตัวเตรียมใช้ทั้ง 2 ระบบ เพื่อให้สอดรับกับเทรนด์โลกและปกป้องอนาคตของเราทุกคน

“ประเทศไทยเติบโตอย่างยั่งยืนด้วยเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและมีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชน”

               วิกฤตน้ำท่วมภาคใต้ในปี 2025 โดยเฉพาะที่ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ถือเป็นเหตุการณ์รุนแรงที่สุดในรอบ 25 ปี ซึ่งส่งผลกระทบเป็นวงกว้างในลักษณะ “ห่วงโซ่ผลกระทบ” (Impact Chain) ที่เราต้องทำความเข้าใจเพื่อวางแผนรับมือในอนาคต

“ประเทศไทยเติบโตอย่างยั่งยืนด้วยเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและมีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชน”

               ผลลัพธ์สำคัญจากการประชุม COP30 ณ เมืองเบเล็ง สหพันธ์สาธารณรัฐบราซิล นำมาสู่การกำหนด “เข็มทิศ” สำคัญที่จะช่วยให้ทุกประเทศติดตามความก้าวหน้าในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Global Goal on Adaptation: GGA) ได้อย่างชัดเจนและเป็นระบบมากขึ้น

“ประเทศไทยเติบโตอย่างยั่งยืนด้วยเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและมีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชน”